Welkom op de website van Religieus Erfgoed

12-02-08 | Sed auctor lorem sit amet purus

Je verwacht het misschien niet in Zeeuws-Vlaanderen, maar vlak in de buurt van Cadzand aan de Vierhonderdpolderdijk ligt een boeddhistisch studie- en retraitecentrum. Op deze plek stond vroeger Hedenesse. Hedenesse was een vormingscentrum van de Hervormde Kerk. Daarna kreeg het achtereenvolgens de bestemming vakantieoord voor Engelse scouts en asielzoekerscentrum. De cirkel lijkt rond, nu Hedenesse, sinds 2004, het Naropa-Instituut heet. Op het terrein staat een grote gemeenschappelijke ruimte waar gezamenlijk wordt gegeten; daaromheen liggen zestien units die ruimte bieden aan zeventig gasten en in het midden staat de tempel. De boeddhistische tempel is rijk en kleurrijk versierd met gelukstekens en overwinningsbanieren. In de tempel geven de ‘lama's' onderricht en wordt er onder hun leiding drie keer daags gemediteerd. Om de kosten laag te houden draait het instituut op vrijwilligers. Twee van hen zijn Evelien Hakvoort (1948) en Jan van der Veer (1944). Beiden zijn boeddhist. Evelien woont in het centrum en is verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken, Jan is al tien jaar als bestuurslid nauw betrokken bij en sinds de opening in 2005 één week per maand werkzaam in het Naropa-Instituut.

Jan: "Bij de opening van het centrum heb ik in mijn toespraak verwezen naar deze specifieke plek. Zeeuws-Vlaanderen is altijd een toevluchtsoord geweest van religieuze en politieke vluchtelingen. Salzburgers, doopsgezinden en hugenoten vonden hier een veilige haven. Het Naropa-Instituut wil deze traditie op boeddhistische wijze voortzetten. Ons centrum vormt samen met drie vergelijkbare instellingen in België een ‘kring', ook wel ‘mandala' genoemd. Vanaf de jaren zeventig van de vorige eeuw kent het Tibetaanse boeddhisme een groeiende aantrekkingskracht in België. In korte tijd worden er drie Tibetaanse centra opgericht. Het eerste instituut werd dertig jaar geleden opgericht in Antwerpen door de auteur en leraar romaanse talen Frans Goetghebeur en zijn vrouw Lea Vanrompay. Later is dit instituut verplaatst naar de voorstad Schoten. De eerste lama, lama Ogyen, is toen gevraagd naar Vlaanderen te komen. Lama Ogyen ging eerst lesgeven in Antwerpen en daarna in Huy of Hoei, vlakbij Luik, waar vijf jaar later een tweede instituut werd opgericht. In het verleden was dit domein een bedevaartsoord. De centrale leiding ligt nu bij dit Yeunten Ling Instituut te Huy, dat in korte tijd is uitgegroeid tot een van de grootste dharmacentra van Europa. De drie lama's die momenteel verbonden zijn aan onze centra hebben hier hun permanente verblijfplaats. Het derde centrum is het Instituut Yeunten Ling te Brussel.

Het Naropa-Instituut kent als rechtspersoon een kerkgenootschap. Boeddhisme valt onder de wereldreligies, maar het is geen godsdienst want het kent geen God. Ziet u het boeddhisme als een religie? "Voor mij is boeddhisme een pad van studie en beoefening", zegt Jan. "Tijdens de bijeenkomsten word je ingewijd in de leer van het boeddhisme en in het functioneren van de geest. Boeddhistische oefeningen, zoals meditatie zijn gericht op een grotere beheersing van de geest, met als doel om bepaalde emoties, zoals angst en jaloezie, los te laten. Je geest wordt rustiger en er ontstaat meer ruimte voor concentratie en inzicht in eigen denken en handelen. Het Naropa-Instituut is geen klooster waar de liturgie en waar de eredienst wordt gevierd, maar een centrum waar ‘slechts' richtlijnen worden gegeven voor een zinvol leven. Het boeddhisme heeft al meer dan twee en een half duizend jaar een schat aan ervaring en methoden opgeleverd om dit pad van spirituele ontwikkeling te volgen."

"Het boeddhisme is heel breed", vult Evelien aan. Ons instituut staat in de Tibetaanse traditie. Dit staat voor een verzameling boeddhistische scholen die hun oorsprong in Tibet en de landen in en rondom de Himalaya hebben. De belangrijkste scholen daarbinnen zijn Nyingma, Sakya, Gelug en Kagyu. Aan onze centra zijn drie lama's verbonden die behoren tot de Kagyu-school: lama Karta, lama Zeupa en lama Tashi Nyima. Deze stroming onderscheidt zich door het geven van praktische lessen die goed toepasbaar zijn in het alledaagse leven. Tijdens de bijeenkomsten wordt er veel waarde gehecht aan de directe mondelinge overdracht, tussen leraar en leerling, en aan meditatie. De spirituele leiding berust bij de lama's. Voor zijn leerlingen is de leraar in feite een boeddha in menselijke gedaante. Hij is de begeleider op het pad naar verlichting. Verlichting is een boeddhistisch begrip, het komt van het woord ‘bodhi', dat letterlijk ‘­ontwaking' en ‘begrijpen' betekent. Het verwijst naar de staat van spiritueel ontwaakt zijn, dit is het ultieme doel binnen het boeddhisme. Het mooie aan het boeddhisme is dat het een weg is die nooit eindigt, die altijd doorgaat. Dit gaat stapsgewijs, mijn volgende stap is om non te worden. Ik wil dit omdat ik ervan overtuigd ben dat dit de beste verdiepende weg is die ik in dit leven kan gaan. Mijn doel daarbij is om uiteindelijk zoveel mogelijk mensen te kunnen helpen."

"Zelf ben ik meerdere keren in Tibet geweest. Ik heb de kloosters bezocht en de verhalen die ik daar hoorde over de gevolgen van de Chinese overheersing baren mij ernstige zorgen. Vóór de Chinese inval bloeide het kloosterleven in Tibet. Naar schatting was tien procent van de bevolking non en twintig procent monnik. Van de zesduizend kloosters waren er op een gegeven moment nog maar 31 over. Kloosters zijn essentieel voor het voortbestaan van de Tibetaanse religie en cultuur, want ze spelen niet alleen een centrale rol in het religieuze leven, maar zijn ook belangrijk voor de ontwikkeling van de Tibetaanse kunst en cultuur in brede zin. Het beoefenen van religie is nu wel weer toegestaan, maar met allerlei beperkingen. China volgt nog steeds een harde lijn. Boeddhisme is een vreedzame weg die streeft naar orde en harmonie en het zal een immens verlies zijn als deze cultuur door onderdrukking verdwijnt."