Welkom op de website van Religieus Erfgoed

12-02-08 | Sed auctor lorem sit amet purus

Johan Steketee (1954) is samen met zijn zonen, Jos en Adrian, eigenaar van de mosselkotter YE72. YE staat voor Yerseke, de thuishaven van de kotter en de hoofdstad van de mossel­visserij. "De Nederlandse mosselvloot telt ongeveer zestig schepen, waarvan de helft uit Yerseke komt, de overige schepen liggen noordelijker in Bruinisse en Zierikzee op Schouwen-Duiveland. Mijn vader had een mosselkwekerij. Met drie broers hebben we de kwekerij overgenomen. Nu hebben wij alledrie zelf zonen en zij willen dit prachtige beroep graag voortzetten. Ik heb in 2002 daarom een eigen mosselkotter aangeschaft. Nee, geen nieuwbouw, daar zijn de tijden niet naar, ik heb een kotter van een vorige eigenaar overgenomen."

Bij de doop van een nieuw schip is het de traditie om een bijbel, de zogenaamde scheepsbijbel, over te dragen aan de nieuwe eigenaar. In Yerseke hebben de predikanten de eer om dit te doen. Het is altijd een plechtig moment. Als het nieuwe schip van de helling afrolt, volgt er eerst een proefvaart. Is de proefvaart naar wens verlopen dan volgt er een korte plechtigheid waarbij de bijbel wordt overhandigd. De predikant gedenkt de bijbel, symbolisch, als kompas. Een kompas wijst altijd naar het magnetische noorden, dit komt niet overal op aarde overeen met het geografische noorden en kan dus lokaal afwijken. De bijbel daarentegen verwijst altijd naar het ‘ware noorden'. De dominee bedoelt daarmee te zeggen dat de bijbel fungeert als kompas op het levensschip. Met Gods hulp zal de schipper de juiste koers vinden en weten te behouden. Ons schip is een gebruikt schip, en daarom heeft deze plechtigheid niet plaatsgevonden. Maar van mijn ouders heb ik een scheepsbijbel gekregen, met dezelfde achterliggende bedoeling."

De bijbel is in Zeeland generaties lang het kompas geweest voor de boeren en voor de vissers op zee. Ze vonden er steun en troost in. En nog steeds. "Op zondagavond varen we net na middernacht uit richting de Waddenzee. Daar gaan we voor anker op een van de percelen die wij van de staat huren. Meestal varen we woensdag weer terug en zijn we donderdags weer thuis. Maar dat kan ook vrijdag worden, want dit is afhankelijk van de hoeveelheid mosselen die er op de percelen liggen. Aan boord lezen we twee keer daags in de bijbel. Een van mijn favoriete bijbelboeken is Prediker. In Prediker 11 vers 1 staat beschreven: ‘Werp uw brood uit op het water, want gij zult het vinden na vele dagen.' Deze spreuk vind ik zeer toepasselijk voor de mosselvisserij. Wij worden mosselvissers genoemd, maar zijn ook mosselkwekers. Daar slaat deze spreuk op. Wij vissen het mosselzaad op van de bodem en laten dit vervolgens uitgroeien tot de schelpdieren die rijp zijn voor consumptie. Dat duurt twee jaar. De mosselpercelen liggen op de Waddenzee en in de Oosterschelde."

"Momenteel bevindt de mosselindustrie zich in zwaar weer. Niet-gouvernementele organisaties (NGO's) ijveren voor een verbod op het opvissen van mosselzaad uit de Waddenzee. Veel inwoners van Yerseke zijn economisch afhankelijk van de mosselvisserij en vrezen voor hun banen.' Maar heeft de visserij dit niet voor een deel over zichzelf afgeroepen? Buitenstaanders lezen in de media hoe de zeeën worden leeggevist, met andere woorden: staat het kompas van de vissers wel naar het ‘ware noorden'? ‘Ik begrijp wat u bedoelt. Zeker wijst ons kompas wel naar het ‘ware noorden', want de mosselsector bestaat al honderd jaar. Is dat niet duurzaam? De NGO's beweren dat de mosselvissers het leven op het wad aantasten. Maar zij weten dat niet zeker. Ondertussen worden wij afgeschilderd als rovers van de Waddenzee. Dit doet pijn, omdat wij uiterst zorgvuldig omgaan met de natuur. Onderzoek zal moeten uitwijzen wie gelijk heeft. Dit onderzoek is momenteel in volle gang, maar zal pas in 2014 uitsluitsel kunnen geven. Ondertussen procederen de milieu­verenigingen verder. De Raad van State oordeelde recentelijk dat de mosselvissers in 2006 ten onrechte vergunningen hebben gekregen om mosselzaad op te vissen uit de Waddenzee. Dit kwam hard aan, want de NGO's kunnen niet bewijzen dat wij schade aanrichten. De Raad van State wil daar eerst wetenschappelijk bewijs voor hebben. En uiteindelijk willen wij dat ook, want momenteel verkeert de hele sector in grote onzekerheid, met alle gevolgen van dien."

"Soms voelt het als onrechtvaardig. Kijk, net als de milieu­verenigingen houden wij van de natuur. Zelf denk ik dan ook wel eens dat er naast een inhoudelijke discussie ook een ideologische discussie wordt gevoerd. De verenigingen geloven in de maakbaarheid van de natuur. Zij willen de Waddenzee terugbrengen tot een ongerept natuurgebied. Als visser geloof ik niet in de maakbaarheid van de natuur. Wel voel ik mij afhankelijk van de natuur en de Schepper. In november 2006 was op de Waddenzee een noordwesterstorm van tien Beaufort. Door de zware storm is de voorraad mosselen op een van mijn percelen volledig weggevaagd. Ondanks dit soort tegenslagen is er voor mij toch niets mooiers dan het leven op zee. Natuurlijk spelen er economische belangen mee, mijn zonen willen graag hun brood verdienen binnen de mosselvisserij. Maar ook bij hen staat de natuur voorop. De bijbel heeft het over rentmeesterschap, en ik ben er voor honderd procent van overtuigd dat wij dit doen, dat wij duurzaam bezig zijn. Als wij niet zorgvuldig omgaan met de kraamkamer van de mossel, dan zouden wij ons eigen graf graven."