Welkom op de website van Religieus Erfgoed

12-02-08 | Sed auctor lorem sit amet purus

Midden in de weidse polders van Schouwen-Duiveland ligt het gehucht Brijdorpe. Het is zo klein dat je er doorheen bent, voordat je het weet. De heer Iman Padmos (1935) kan de gezinnen in het dorp op twee handen tellen. "Ik kom op nog geen dertig ‘Briepenaren' uit", zegt hij, "maar in vroegere tijden moet het een belangrijk dorp zijn geweest. Het wapen van Brijdorpe, een verticaal geplaatst zwaard op een goudgoudkleurige achtergrond, verwijst daarnaar." De oudste vermelding van het dorp dateert van omstreeks 1232. In die tijd is het een van de belangrijkste plaatsen van het eiland. Tenminste graaf Floris V heeft het voornemen om van het toenmalige ‘Bruijdorpe' een handelsstad te maken. Om toegang tot de zee te krijgen wordt ten oosten van het dan florerende plaatsje, Brouwershaven gesticht. Ook het kerkelijke leven is in deze streken vanuit dit dorp begonnen. In Brijdorpe zou een van de eerste kerken hebben gestaan, maar de kerk is inmiddels verdwenen en alleen de begraafplaats herinnert nog aan het verleden.

Iman Padmos woont pal naast de historische begraafplaats. "Mijn grootouders zijn hier in 1846 een akkerbouwbedrijf begonnen. Dat bedrijf heb ik van mijn vader overgenomen. Langzamerhand ben ik overgestapt naar het herstel van tractors en later kwamen daar het onderhoud en de import van scheepsmotoren bij. Het land is nu grotendeels verkocht." De heer Padmos is in de zeventig, maar nog steeds druk in de weer voor het bedrijf dat ondertussen door zijn twee zonen is overgenomen. "Ik ben altijd een druk baasje geweest. Om even te ontspannen zocht ik graag de rust van de begraafplaats op. Naast het bedrijf ligt een binnendoor padje dat uitkomt op het kerkhof. Het kerkhofje is rond en het padje lag kronkelend daar midden in. Het was altijd een mooi, rustgevend wandelingetje. De begraafplaats ligt veel hoger dan de rest van het ‘dorp', omdat het op een kerk­heuvel is gebouwd. Mijn vader zei altijd: ‘Als de dijken doorbreken dan moet je niet vertrekken, maar naar de begraafplaats gaan'. En dat klopt. Tijdens de watersnood van 1953 hebben onze dieren en die van de buren daar een veilig heenkomen gevonden. Ze hebben een week tussen de graven gestaan en zijn er de zondag daarop pas weer van afgehaald."

Op de begraafplaats liggen elf directe familieleden van mij begraven." Op de grafstenen staan de namen die de herinnering aan de overledenen levend houden. "Mijn ouders, Iman Padmos en Cornelia Padmos-de Waard, liggen er vlak naast mijn opa en oma. Daarnaast liggen nog de zeven graven van mijn ooms en tantes. De overige graven zijn van vroegere inwoners van Brijdorpe. Toen ik het bedrijf overnam, heb ik de begraafplaats gepacht van de gemeente, zodat ik het zelf kon onderhouden. Het kerkhofje stond vol met hoge bomen en vlieren. De hoge abelen zijn na de Watersnood geschonken door de stad Amsterdam. Eens in de zoveel tijd reed ik er met een tractortje overheen om het gras te maaien. Af en toe plantte ik er eens wat bij. In het dorp waren we best een beetje trots op ons kerkhofje."

"Twee jaar geleden, in 2006, werden we benaderd door de Stichting Landschapsbeheer Zeeland. De stichting had een project opgestart om de historische begraafplaatsen van Zeeland te inventariseren en te herstellen." Landschaps­beheer wilde de identiteit terugbrengen van het oorspronkelijk idee van de begraafplaats. Dit ondermeer door het doen van achterstallig onderhoud en door het versterken van de natuurwaarde van deze bijzondere plek. "Ik was blij dat de begraafplaats van Brijdorpe op de lijst werd gezet. Het kerkhof is een archeologisch monument. Bij verbouwingen hebben wij allerlei oude scherven en vaasjes in de grond gevonden, die misschien wel toebehoren aan de kerk die daar eens heeft gestaan. Ook stond ik positief tegenover de gedachte om de begraafplaats terug te brengen in een meer oorspronkelijke staat."

Landschapsbeheer voert de herstelwerkzaamheden samen met de eigenaren en de beheerders uit en is twee keer langs geweest om met de dorpsbewoners te overleggen. Het voorstel was onder andere, om de haag rondom tot de helft terug te snoeien en de vlieren weg te halen. Daarvoor in de plaats zou lage, wintergroene beplanting komen, zodat de begraafplaats een meer open karakter kreeg. "Ik schrok er nogal van, want sinds mensenheugenis, al voor de Watersnood, stonden hier hoge bomen. Mijn vader vertelde mij dat er bij de storm in 1926 een aantal zware bomen waren omgewaaid." Landschapsbeheer heeft deze opmerkingen meegenomen en kwam vervolgens met een compromis. De vlieren werden gerooid en daarvoor in de plaats kwamen lage struikjes. "Vrijwilligers uit heel Zeeland hebben, in weer en wind, geholpen bij de herstelwerkzaam­heden. Niets dan lof voor hen. In het midden van het kerkhof kwam een cirkel met lage struikjes. Daaromheen een paadje en daarachter weer een border met struikjes van verschillende soorten."

"Het is natuurlijk goed bedoeld, maar binnen een paar maanden kwam het onkruid en verstikte de net aangeplante struikjes. De gemeente is alleen verantwoordelijk voor het grove onderhoud en zij voert dit ook naar behoren uit. Gelukkig zijn de hoge bomen en de haag blijven staan, maar het kerkhof is ondertussen overwoekerd door het onkruid. Hopelijk komt daar snel een oplossing voor, want nu heb ik toch het gevoel dat ik mijn oude kerkhofje ben kwijtgeraakt."