Welkom op de website van Religieus Erfgoed

12-02-08 | Sed auctor lorem sit amet purus

Waar eens het slot Barbestein lag in Heinkenszand, staat nu de Rooms Katholieke kerk Sint Blasius. Het Zeeuwse geslacht Hurgronje verkoopt het kasteel in de negentiende eeuw aan de rooms katholieke parochie, die het tot kerk verbouwt. Van het slot is alleen de slotgracht nog aanwezig, maar de allure van deze plek is gebleven. Naast de neogotische pseudo-­basiliek staat de pastorie. Daarachter liggen de tuinen die vroeger de groenten en bloemen leverden aan de pastoors. De begraafplaats daarnaast wordt overschaduwd door de afhangende takken van een immens hoge treurbeuk. Deze statige boom is de oudste treurbeuk van Nederland. Schuin achter de kerk ligt een Lourdesgrot, die een kopie is van de grot in Lourdes. Dit jaar, 2008, is het precies 150 jaar geleden dat daar aan Bernadette Soubirous de Heilige Maagd Maria zou zijn verschenen.

"Ik heb al drie keer een bedevaartstocht naar ­Lourdes gemaakt," zegt Theo de Gijsel (1936), ‘hoofdkoster' van de Sint Blasius. Zijn tongval verraadt zijn Zeeuws-Vlaamse afkomst. "Ja, ik ben bijna Vlaming, ik ben geschoold door de zusters (nonnen) in Sluiskil op de grens van Nederland en Vlaanderen. Voor mijn werk als elektrotechnicus ben ik naar Heinkenszand verhuisd. Het was over en weer wel even wennen want ik ben wat Bourgondischer van aard dan de noordelingen. Het doen van een bedevaart is voor mij dan ook een feest. Natuurlijk staan we onderweg stil bij Maria en wordt er gebeden, maar we houden het gezellig en pakken op z'n tijd een trappist."

"Zo doen we dat hier ook in de kerk. Na mijn pensionering hebben ze mij gevraagd of ik de beroepskoster op vrijwillige basis wilde vervangen. Dat wilde ik wel, maar niet alleen. Samen met het parochiebestuur zijn wij op zoek gegaan naar andere kosters, en met z'n zessen ondersteunen we nu 150 vrijwilligers die zich inzetten voor de parochie. In de parochie Heinkenszand staan 2100 personen geregistreerd. Maar ze komen lang niet meer allemaal naar de viering van de mis op zaterdagavond of zondagmorgen. Ongeveer tweehonderd kerkgangers volgen in het weekend de dienst. De taken in de kerk hebben we per ploeg verdeeld. Mijn ploeg houdt zich voornamelijk bezig met de verzorging van de kerkdiensten. Drie ochtenden in de week komen we samen in de pastorie. We doen ons werk, maar om 12.00 uur is het tijd voor een biertje."

Ik ben een overtuigde Mariavereerder. Het zal wel komen door de datum 8 december. Op die dag wordt het feest van de Onbevlekte Ontvangenis van Maria gevierd en toevallig valt ook mijn geboortedag op die dag." Hoe moet ik mij de Mariaverering voorstellen? "Maria is binnen de volksdevotie de belangrijkste figuur. Je mag het bijna niet hardop zeggen, want de protestanten houden er niet van, maar de aandacht voor haar, de moeder van Jezus, is bij de katholieken groot. Met name sinds de negentiende eeuw, toen enkele ‘verschijningen' plaatsvonden, waarvan de bekendste die in Lourdes is. De Mariaverering heeft sindsdien een belangrijke plaats in het kerkelijke jaar gekregen. In de maand mei, de Mariamaand, en oktober, de Rozenkransmaand, wordt Maria herdacht. Maar het hele jaar door zijn er feesten, gebeden en bedevaarten ter ere van Maria. Voor mij persoonlijk is Maria hoog verheven en tegelijk heel dichtbij. Soms lijkt ze bijna tastbaar, en maakt ze de indruk dat ze met je meegaat. Maar alles wat ik in Maria zie, is uiteindelijk een weerspiegeling van Jezus."

"De Lourdesgrot van Heinkenszand is een gedenkteken uit 1911. In dat jaar kreeg pastoor J. Teule, die een groot Maria­vereerder was, het idee om de grot uit Lourdes hier in het klein na te bouwen. Op 25 maart 1912 werd de Lourdesgrot door J. Boele, de deken van Goes, ingewijd. Bij de plechtigheid waren honderden mensen aanwezig. De grot is in de loop van de tijd verschillende malen gerestaureerd. Bij de laatste restauratie in 1999 is de grot voorzien van een glazen toegangsdeur en verlichting." In de nis, rechts boven de ingang, staat een Mariabeeld met een blauwe sjerp en rozenkrans. In de grot branden voor het Mariabeeld een achttal kaarsjes". Zijn de kaarsjes door de bezoekers ­aangestoken? "Ja, dat is zo. Ik bestel per maand 400 kaarsen voor de grot en die gaan grif op. Je zou het misschien niet verwachten, maar de grot trekt jaarlijks steeds meer bezoekers. De bezoekers komen hier om wat rust te vinden en om hun gedachten te laten gaan over zichzelf en hun overledenen. Kijk, aan de muur hangen zeven kruisjes ter nagedachtenis aan hen die in 2007 zijn overleden. Sommige bezoekers laten ook een briefje voor Maria achter. Meestal staat er een gebedje op, maar soms hebben mensen ook een persoonlijke vraag aan haar. De briefjes haal ik weg, maar ik gooi ze nooit weg. Het zijn toch de persoonlijke gedachten van een mens."

"Het is misschien raar om van je zelf te zeggen, maar ik ben een ontvankelijk mens. Alles van buitenaf laat ik op mij inwerken. Mij gaat het daarbij om de vraag: ‘Hoe sta ik in het leven en hoe ga ik met mijn medemensen om?'. Bij de Mariagrot in Lourdes heb ik zelf eens een heel bijzondere ervaring gehad. Ik stond daar in gedachten verzonken toen een gezin met twee kinderen achter mij langskwam. De moeder zat in een rolstoel en werd voortgetrokken door haar man. De vrouw keek om en haar blik kruiste die van mij. Dit oogcontact gaf zoveel diepte en informatie dat ik haar wilde helpen. Ik ben met hen meegegaan en samen hebben we gebeden voor de genezing van die vrouw. Ik kende haar niet en ik wist niet wie ze was. Of ze is genezen? Dat weet ik ook niet. Maar dat ogenblik van herkenning zie ik als een teken van Maria."